Over het gevaar van resultaatgerichtheid in het Nederlandse middelbare onderwijssysteem

In het Nederlandse, middelbare onderwijssysteem draait het om cijfertjes; kwaliteit van school en leerling worden gemeten aan de hand van cijfermatige resultaten. De talenten van leerlingen worden veelal bepaald op basis van behaalde resultaten/cijfers. Iedereen wordt op basis van dezelfde matrijs beoordeeld in het middelbare onderwijs. Op wereldwijd niveau scoren we erg hoog met deze resultaten (#8 PISA-lijst, OESO peilingsonderzoek).

Yeah! Ik heb er eentiende punt bij gevonden
Wat gebeurd er ten gevolge in de praktijk? Als een leerling een nagekeken toets terug krijgt, zal de leerling de toets meestal niet doorkijken op wat hij of zij fout heeft gedaan. De leerling zal eerder zoeken of de docent ergens een foutje heeft gemaakt met het nakijken. De leerling reageert enthousiast als er mogelijk eentiende punt moet worden bijgegeven. De leerling focust zich op zijn cijfer als resultaat, niet op de kennis van het onderwerp wat hij heeft opgedaan. Het is de leerling ook eigenlijk niet te verwijten. De focus in het systeem ligt immers op de resultaten. Het is elke leerling duidelijk wat de eisen zijn om over te gaan: voldoendes halen.

Daarnaast richt ons onderwijssysteem zich duidelijk op een aantal talentvakken. Dit zijn de vakken Nederlands, Wiskunde en Engels. Haal je voor meer dan één van deze vakken een onvoldoende? Dan blijft de leerling tegenwoordig zitten. In het huidige onderwijssysteem wordt dus de focus gelegd op een aantal specifieke vakken, waarbij de leerling dus over deze talenten dient te beschikken. Er wordt geen rekening gehouden met de verschillende (overige) talenten waarover leerlingen kunnen beschikken.

Een voorbeeld: leerling Hans
Hans heeft veel moeite met zijn talen; Nederlands en Engels. In Scheikunde en Natuurkunde is hij een kei. Omdat zijn “zwakte” bij de talen ligt, dient hij daar meer aandacht aan te besteden. Hij moet zijn best doen om voor Nederlands en Engels een voldoende te halen. Doordat zijn focus ligt op de talen, exploreert hij ook niet verder in zijn kundigheid voor Scheikunde en Natuurkunde. Gaat hierdoor een talent verloren of wordt een gemiddelde leerling geboren?

Everybody is a geniusSchermafbeelding 2014-08-13 om 16.13.10
“Everybody is a genius. But if you judge a fish by its ability to climb a tree, it will live is whole life believing that it is stupid.” Albert Einstein (1879-1955) geeft hier enerzijds mee aan dat je niet iedereen op dezelfde talenten kan beoordelen, anderzijds dat de focus die voor leerling bepaald wordt een negatieve invloed kan hebben op zijn talentontwikkeling. Een ‘getalenteerde’ leerling, die valt onder de visie van het huidige onderwijssysteem ondervindt geen problemen. Voor een leerling die hier niet onder valt, kunnen er wel een aantal problemen ontstaan:

Demotivatie
Enthousiasme en motivatie voor een vak ontstaat doordat je het begrijpt. Je ergens op ‘moeten’ focussen werkt voor deze leerling demotiverend. Daarnaast wordt de aandacht verlegd, van waar een leerling goed in kan zijn, op waar hij beter in moet zijn.

Buiten de boot vallen
De focus op talenten is eenzijdig en daardoor niet voor iedereen geschikt, erkenning voor wat je wel goed kan is minimaal.

Belemmering
De leerlingen kunnen zich niet ontwikkelen op hun eigen talenten. Ze worden daarnaast ook niet getriggerd om deze verder te ontwikkelen. Vanuit het systeem wordt hier geen focus op gelegd;

Je mag er zijn Schermafbeelding 2014-08-13 om 16.13.25
Dat een leerling het in het huidige schoolsysteem niet goed doet zegt wat mij betreft dus minder over de leerling dan het zou moeten doen. Dat een leerling een zes haalt voor een vak waar hij veel moeite mee heeft, is knap! Door de vooruitgang, het begrijpen van de vaardigheden kan voor deze leerling een langdurig en geworteld effect ontstaan. De waardering die deze leerling uiteindelijk krijgt is vermoedelijk lager dan die van zijn klasgenoot, die een acht haalde. Leerlingen hoe dan ook belonen en waarderen voor de prestatie die zij hebben geleverd is cruciaal.

Het gaat over de ruimte krijgen voor het ontdekken van je talenten en deze mogen en kunnen ontwikkelen. Zo word je wie je bent!

 

Dineke van Voorthuijsen

Gerke van Kooten
Onderwijsontwikkelaar, innovator en docent
Eigenaar/oprichter deMBOzaak
06 55 15 26 02
gerke@deMBOzaak.nl
LinkedIn profiel
Twitter

Download deze blogpost
Neem contact met ons op